Chân đèn gốm tráng men lam, một loại men nổi tiếng của Bát Tràng (ảnh chụp tại Bảo tàng lịch sử Việt Nam)

Xã Bát Tràng (社鉢場) là tên gọi từ trước năm 1945 của làng Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội. Khi nhà Lý dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long, người dân thôn Bát Tràng di cư từ làng Bồ Bát (xã Bồ Xuyên và trang Bạch Bát thuộc tổng Bạch Bát, huyện Yên Mô, phủ Trường Yên, trấn Thanh Hóa ngoại, nay là hai thôn của xã Yên Thành, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình), theo vua Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long.

Khi những người dân Bạch Bát đến vùng đất bồi bên bờ sông Hồng, Họ đã lập phường làm nghề gốm; lúc đầu thôn Bát Tràng được gọi là Bạch Thổ Phường, sinh sống chủ yếu bằng nghề làm gốm sứ, buôn bán và làm quan. Thời nhà Hậu Lê, xã Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Sang thời nhà Nguyễn, năm 1822 trấn Kinh Bắc đổi làm trấn Bắc Ninh, năm 1831 đổi làm tỉnh Bắc Ninh, lúc này xã Bát Tràng thuộc tổng Đông Dư, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An. Đến năm 1862 chia về phủ Thuận Thành và năm 1912 chia về phủ Từ Sơn. Từ tháng 2 đến tháng 11 năm 1949, huyện Gia Lâm thuộc về tỉnh Hưng Yên. Từ năm 1961 đến nay, huyện Gia Lâm thuộc ngoại thành Hà Nội. Năm 1948, xã Bát Tràng nhập với xã Giang Cao và xã Kim Lan lập thành xã Quang Minh. Từ năm 1964, xã Bát Tràng được thành lập gồm 2 thôn Bát Tràng và Giang Cao như hiện nay.

Năm 1958, nhà nước thực hiện đào sông Bắc Hưng Hải – Đại thuỷ nông Bắc Hưng Hải làm thuỷ lợi tưới tiêu cho một vùng đồng ruộng rộng lớn của 3 tỉnh: Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, tạo ra thêm một con đường mới đi vào xã Bát Tràng, vì vậy từ Hà Nội, có thể theo đường thuỷ từ bến Chương Dương hoặc bến Phà Đen, xuôi sông Hồng đến bến Bát Tràng, cũng có thể theo đường bộ qua sông Hồng rồi theo đê sông Hồng đến dốc Giang Cao rẽ xuống Bát Tràng (khoảng 15 km) hoặc theo quốc lộ số 5 đến Trâu Quỳ rẽ về phía tay phải theo đường liên huyện qua xã Đa Tốn đến Bát Tràng (khoảng hơn 20 km).

Ngày nay việc đến Bát Tràng rất thuận lợi vì từ năm 2006, công ty vận tải Hà Nội đã mở tuyến xe buýt 47 về đến Chợ Gốm Làng cổ Bát Tràng là điểm cuối bến.

Quy trình phát triển gốm sứ bát tràng: 

Để làm ra đồ gốm người thợ gốm Bát Tràng phải qua các khâu chọn, xử lý và pha chế đất, tạo dáng, tạo hoa văn, phủ men, và cuối cùng là nung sản phẩm. Kinh nghiệm truyền đời của dân làng gốm Bát Tràng là “Nhất xương, nhì da, thứ ba dạc lò”.

Người thợ gốm Bát Tràng quan niệm hiện vật gốm không khác nào một cơ thể sống, một vũ trụ thu nhỏ trong đó có sự kết hợp hài hòa của Ngũ hành (五行) là kim (金), mộc (木), thuỷ (水), hoả (火) và thổ (土). Sự phát triển của nghề nghiệp được xem như là sự hanh thông của Ngũ hành mà sự hanh thông của Ngũ hành lại nằm trong quá trình lao động sáng tạo với những quy trình kĩ thuật chặt chẽ, chuẩn xác.

Tượng nghê bằng gốm do thợ gốm làng Bát Tràng làm thời Cảnh Hưng.

A. Quá trình tạo cốt gốm Bát Tràng:

1. Chọn đất:

Điều quan trọng đầu tiên để hình thành nên các lò gốm là nguồn đất sét làm gốm. Những trung tâm sản xuất gốm thời cổ thường là sản xuất trên cơ sở khai thác nguồn đất tại chỗ. Làng gốm Bát Tràng cũng vậy, sở dĩ dân làng Bồ Bát chọn khu vực làng Bát Tràng hiện nay làm đất định cư phát triển nghề gốm vì trước hết họ đã phát hiện ra mỏ đất sét trắng ở đây. Đến thế kỉ 18, nguồn đất sét trắng tại chỗ đã cạn kiệt nên người dân Bát Tràng buộc phải đi tìm nguồn đất mới. Không giống như tổ tiên, dân Bát Tràng vẫn định cư lại ở các vị trí giao thông thuận lợi và thông qua dòng sông bến cảng, dùng thuyền toả ra các nơi khai thác các nguồn đất mới. Từ Bát Tràng ngược sông Hồng lên vùng Sơn Tây, Phúc Yên, rẽ qua sông Đuống, xuôi dòng Kinh Thầy đến Đông Triều, khai thác đất sét trắng ở Hồ Lao, Trúc Thôn.

Đất sét Trúc Thôn có độ dẻo cao, khó tan trong nước, hạt mịn, màu trắng xám, độ chịu lửa ở khoảng 1650°C. Thành phần hoá học (tính trung bình theo % trọng lượng) của đất sét Trúc Thôn như sau: Al₂0₃: 27,07; Si0₂: 55,87; Fe₂0₃ 1,2; Na₂O 0,7; CaO 2,57; MgO 0,78; K₂O: 2,01; Ti0₂: 0,81. Tuy là loại đất tốt được người thợ gốm Bát Tràng ưa dùng nhưng sét Trúc Thôn cũng có một số hạn chế như chứa hàm lượng ôxít sắt khá cao, độ ngót khi sấy khô lớn và bản thân nó không được trắng.

Quy trình luyện đất để làm gốm cũng rất công phu, nhiều quy trình nghiêm ngặt, tỉ mỉ.

2. Xử lý, pha chế đất: 

Trong đất nguyên liệu thường có lẫn tạp chất, ngoài ra tuỳ theo yêu cầu của từng loại gốm khác nhau mà có thể có những cách pha chế đất khác nhau để tạo ra sản phẩm phù hợp. Ở Bát Tràng, phương pháp xử lý đất truyền thống là xử lý thông qua ngâm nước trong hệ thống bể chứa, gồm 4 bể ở độ cao khác nhau.

Bể thứ nhất ở vị trí cao hơn cả là “bể đánh” dùng để ngâm đất sét thô và nước (thời gian ngâm khoảng 3-4 tháng). Đất sét dưới tác động của nước sẽ bị phá vỡ kết cấu hạt nguyên thuỷ của nó và bắt đầu quá trình phân rã (dân gian gọi là ngâm lâu để cho đất nát ra). Khi đất đã “chín” (cách gọi dân gian), đánh đất thật đều, thật tơi để các hạt đất thực sự hoà tan trong nước tạo thành một hỗn hợp lỏng. Sau đó tháo hỗn hợp lỏng này xuống bể thứ hai gọi là “bể lắng” hay “bể lọc”. Tại đây đất sét bắt đầu lắng xuống, một số tạp chất (nhất là các chất hữu cơ) nổi lên, tiến hành loại bỏ chúng.

Sau đó, múc hồ loãng từ bể lắng sang bể thứ ba gọi là “bể phơi”, người Bát Tràng thường phơi đất ở đây khoảng 3 ngày, sau đó chuyển đất sang bể thứ tư là “bể ủ”. Tại bể ủ, ôxyt sắt (Fe₂O₃) và các tạp chất khác bị khử bằng phương pháp lên men (tức là quá trình vi sinh vật hoá khử các chất có hại trong đất). Thời gian ủ càng lâu càng tốt.

Nhìn chung, khâu xử lý đất của người thợ gốm Bát Tràng thường không qua nhiều công đoạn phức tạp. Trong quá trình xử lý, tuỳ theo từng loại đồ gốm mà người ta có thể pha thêm cao lanh ở mức độ nhiều ít khác nhau.

3. Tạo dáng: 

Phương pháp tạo dáng cổ truyền của người làng Bát Tràng là làm bằng tay trên bàn xoay. Trong khâu tạo dáng, người thợ gốm Bát Tràng sử dụng phổ biến lối “vuốt tay, be chạch” trên bàn xoay, trước đây công việc này thường vẫn do phụ nữ đảm nhiệm. Thợ ngồi trên một cái ghế cao hơn mặt bàn rồi dùng chân quay bàn xoay và tay vuốt đất tạo dáng sản phẩm. Đất trước khi đưa vào bàn xoay được vò cho thật nhuyễn, cuốn thành thoi rồi ném (“bắt nẩy”) để thu ngắn lại. Sau đó người ta đặt vào mà giữa bàn xoay, vỗ cho đất dính chặt rồi lai nén và kéo cho đất nhuyễn dẻo mới “đánh cử” đất và “ra hương” chủ yếu bằng hai ngón tay bên phải. Sau quá trình kéo đất bằng tay và bằng sành tới mức cần thiết người thợ sẽ dùng sành dan để định hình sản phẩm. Sản phẩm “xén lợi” và “bắt lợi” xong thì được cắt chân đưa ra đặt vào “bửng”. Việc phụ nữ sử dụng bàn xoay vuốt tạo dáng ban đầu của sản phẩm là công việc bình thường phổ biến ở mỗi lò gốm cổ Việt Nam (không chỉ riêng Bát Tràng) nhưng lại rất xa lạ với một số người thợ gốm phương Tây. Tuy thế, kĩ thuật này đã mất dần và hiện nay không còn mấy người thợ gốm Bát Tràng còn có thể làm được công việc này nữa. “Be chạch” cũng là một hình thức vuốt sản phẩm trên bàn xoay nhẹ đà và chủ yếu do thợ đàn ông đảm nhiệm.

Người thợ “đắp nặn” gốm là người thợ có trình độ kĩ thuật và mĩ thuật cao. Có khi họ đắp nặn một sản phẩm gốm hoàn chỉnh, nhưng cũng có khi họ đắp nặn từng bộ phận riêng rẽ của một sản phẩm và sau đó tiến hành chắp ghép lại. Hiện nay theo yêu cầu sản xuất gốm công nghiệp hay mĩ nghệ, nghệ nhân gốm có thể đắp nặn một sản phẩm mẫu để đổ khuôn thạch cao phục vụ cho việc sản xuất hàng loạt.

Việc tạo hình sản phẩm gốm theo khuôn in (khuôn thạch cao hay khuôn gỗ) được tiến hành như sau: đặt khuôn giữa bàn xoay, ghim chặt lại, láng lòng khuôn rồi ném mạnh đất in sản phẩm giữa lòng khuôn cho bám chắc chân, vét đất lên lợi vành, quay bàn xoay và kéo cán tới mức cần thiết đề tạo sản phẩm. Ngày nay người làng gốm Bát Tràng sử dụng phổ biến kĩ thuật “đúc” hiện vật. Muốn có hiện vật gốm theo kĩ thuật đúc trước hết phải chế tạo khuôn bằng thạch cao. Khuôn có cấu tạo từ đơn giản đến phức tạp. Loại đơn giản là khuôn hai mang, loại phức tạp thì thường cớ nhiều mang, tuỳ theo hình dáng của sản phẩm định tạo. Cách tạo dáng này trong cùng một lúc có thể tạo ra hàng loạt sản phẩm giống nhau, rất nhanh và giản tiện. Ngoài ra người ta còn dùng phương pháp đổ rót: đổ “hồ thừa” hay “hồ đầy” để tạo dáng sản phẩm.

4. Phơi sấy và sửa hàng mộc:

Tiến hành phơi sản phẩm mộc sao cho khô, không bị nứt nẻ, không làm thay đổi hình dáng của sản phẩm. Biện pháp tối ưu mà xưa nay người Bát Tràng vẫn thường sử dụng là hong khô hiện vật trên giá và để nơi thoáng mát. Ngày nay phần nhiều các gia đình sử dụng biện pháp sấy hiện vật trong lò sấy, tăng nhiệt độ từ từ để cho nước bốc hơi dần dần.

Sản phẩm mộc đã định hình cần đem “ủ vóc” và sửa lại cho hoàn chỉnh. Người thợ gốm đặt sản phẩm vào mà trên bàn xoay nhẹ đà rồi vừa xoay bàn xoay vừa đẩy nhẹ vào chân vóc cho cân, dùng dùi vỗ nhẹ vào chân “vóc” cho đất ở chân “vóc” chặt lại và sản phẩm tròn trở lại (gọi là “lùa”). Người thợ gốm tiến hành các động tác cắt, gọt chỗ thừa, bồi đắp chỗ khuyết, chắp các bộ phận của sản phẩm (như vòi ấm, quai tách…), khoan lỗ trên các sản phẩm, tỉa lại đường nét hoa văn và thuật nước cho mịn mặt sản phẩm. Những sản phẩm sửa lại mà không dùng bàn xoay thì gọi là “làm hàng bộ”, phải dùng bàn xoay thì gọi là “làm hàng bàn”.

Theo yêu cầu trang trí, có thể đắp thêm đất vào một vài vùng nào đó trên sản phẩm rồi cắt tỉa để tạo hình (đắp phù điêu), có khi phải khắc sâu các hoạ tiết trang trí trên mặt sản phẩm…

B. Quá trình trang trí hoa văn và phủ men lên Gốm Bát Tràng

1. Kỹ thuật vẽ: 

Thợ gốm Bát Tràng dùng bút lông vẽ trực tiếp trên nền mộc các hoa văn hoạ tiết. Thợ vẽ gốm phải có tay nghề cao, hoa văn họa tiết phải hài hoà với dáng gốm, các trang trí hoạ tiết này đã nâng nghề gốm lên mức nghệ thuật, mỗi chiếc là một tác phẩm. Thợ gốm Bát Tràng cũng đã dùng rất nhiều hình thức trang trí khác, có hiệu quả nghệ thuật như đánh chỉ, bôi men chảy màu, vẽ men màu…

Gần đây, Bát Tràng xuất hiện kĩ thuật vẽ trên nền xương gốm đã nung sơ lần 1 hoặc kĩ thuật hấp hoa, một lối trang trí hình in sẵn trên giấy decal, nhập từ nước ngoài. Hai kiểu này tuy đẹp nhưng không phải là truyền thống của Bát Tràng. Những loại này không được coi là nghệ thuật và sáng tạo trong di sản gốm Bát Tràng, cũng như gốm Việt Nam nói chung. Những sản phẩm này ra đời nhằm phục vụ nhu cầu của đại đa số người dân ở những vùng nông thôn. Nhằm mục đích hưởng ứng phong trào: “Người Việt Nam, ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Những dòng sản phẩm này có ưu điểm là rất bắt mắt và giá thành cũng thấp hơn phương pháp vẽ tay truyền thống.

2. Chế tạo men: 

Men tro là men đặc sắc của gốm Bát Tràng, ngoài ra còn có men màu nâu, thành phần loại men này bao gồm men tro cộng thêm 5% đá thối (hỗn hợp ôxít sắt và ôxít mangan lấy ở Phù Lãng, Hà Bắc). Từ thế kỉ 15 thợ gốm Bát Tràng đã từng chế tạo ra loại men lam nổi tiếng. Loại men này được chế từ đá đỏ (có chứa ôxít côban) đá thối (chứa ôxít mangan) nghiền nhỏ rồi trộn với men áo. Men lam phát màu ở nhiệt độ 1250 °C. Đầu thế kỉ 17 người Bát Tràng dùng vôi sống, tro trấu và cao lanh chùa Hội (thuộc Bích Nhôi, Kinh Môn, Hải Dương) có màu hồng nhạt điều chế thành một loại men mới là men rạn.

Thợ gốm Bát Tràng thường quen sử dụng cách chế tạo men theo phương pháp ướt bằng cách cho nguyên liệu đã nghiền lọc kĩ trộn đều với nhau rồi khuấy tan trong nước đợi đến khi lắng xuống thì bỏ phần nước trong ở trên và bã đọng ở dưới đáy mà chỉ lấy các “dị” lơ lửng ở giữa, đó chính là lớp men bóng để phủ bên ngoài đồ vật. Trong quá trình chế tạo men người thợ gốm Bát Tràng nhận thấy để cho men dễ chảy hơn thì phải chế biến bột tro nhỏ hơn nhiều so với bột đất, vì thế mà có câu “nhỏ tro to đàn”.

3. Tráng men: 

Khi sản phẩm mộc đã hoàn chỉnh, người thợ gốm có thể nung sơ bộ sản phẩm ở nhiệt độ thấp rồi sau đó mới đem tráng men hoặc dùng ngay sản phẩm mộc hoàn chỉnh đó trực tiếp tráng men lên trên rồi mới nung. Người thợ gốm Bát Tràng thường chọn phương pháp tráng men trực tiếp lên trên sản phẩm mộc hoàn chỉnh. Sản phẩm mộc trước khi đem tráng men phải được làm sạch bụi bằng chổi lông. Những sản phẩm mà xương gốm có màu trước khi tráng men phải có một lớp men lót để che bớt màu của xương gốm, đồng thời cũng phải tính toán tính năng của mỗi loại men định tráng lên từng loại xương gốm, nồng độ men, thời tiết và mức độ khó của xương gốm… Kĩ thuật tráng men có nhiều hình thức như phun men, dội men lên bề mặt cốt gốm cỡ lớn, nhúng men đối với loại gốm nhỏ nhưng thông dụng nhất là hình thức láng men ngoài sản phẩm, gọi là “kìm men”, và khó hơn cả là hình thức “quay men” và “đúc men”. Quay men là hình thức tráng men bên trong và bên ngoài sản phẩm cùng một lúc, còn đúc men thì chỉ tráng men trong lòng sản phẩm. Đây là những thủ pháp tráng men của thợ gốm Bát Tràng, vừa là kĩ thuật vừa là nghệ thuật, được bảo tồn qua nhiều thế hệ, thậm chí đã từng là bí quyết trong nghề nghiệp ở đây.

4. Sửa hàng men:

Người thợ gốm tiến hành tu chỉnh lại sản phẩm lần cuối trước khi đưa vào lò nung. Trước hết phải xem kĩ từng sản phẩm một xem có chỗ nào khuyết men thì phải bôi quệt men vào các vị trí ấy. Sau đó họ tiến hành “cắt dò” tức cạo bỏ những chỗ dư thừa men, công việc này gọi là “sửa hàng men”.

C. Quá trình nung Gốm Bát Tràng:

Khi công việc chuẩn bị hoàn tất thì đốt lò trở thành khâu quyết định sự thành công hay thất bại của một mẻ gốm. Vì thế giờ phút nhóm lò trở nên thiêng liêng trọng đại với người thợ gốm. Người thợ cả cao tuổi nhất thắp ba nén hương và thành kính cầu mong trời đất và thần lửa phù giúp. Việc làm chủ ngọn lửa theo nguyên tắc nâng dần nhiệt độ để lò đạt tới nhiệt độ cao nhất và khi gốm chín thì lại hạ nhiệt độ từ từ chính là bí quyết thành công của khâu đốt lò.

Trước đây người thợ gốm Bát Tràng chuyên sử dụng các loại lò như lò ếch (hay lò cóc), lò đàn và lò bầu để nung gốm, sau này, xuất hiện thêm nhiều loại lò nung khác, càng ngày càng hiện đại và đơn giản trong việc thao tác hơn.

D. Lò nung Gốm Bát Tràng:

1. Lò ếch:

Là kiểu lò gốm cổ nhất được sử dụng một cách phổ biến ở khắp mọi nơi, hiện nay mất hết dấu tích nhưng qua các nguồn tư liệu gián tiếp vẫn có thể hình dung được lò có hình dáng giống như một con ếch dài khoảng 7 mét, bề ngang chỗ rộng nhất khoảng 3-4 mét, cửa lò rộng khoảng 1,2 mét, cao 1 mét. Đáy lò phẳng nằm ngang, vòm lò cao khoảng từ 2 mét đến 2,7 mét. Bên hông lò có một cửa ngách rộng 1 mét, cao 1,2 mét phục vụ cho việc chồng lò và dỡ sản phẩm. Lò có 3 ống khói thẳng đứng cao 3-3,5 mét. Trong mỗi bầu lò người ta chia thành 5 khu vực xếp sản phẩm là: hàng dàn, hàng gáy, hàng giữa, hàng chuột chạy và hàng mặt.

Trong quá trình lâu dài sử dụng lò ếch, để khắc phục nhược điểm của lớp đất gia cố bên trong và sàn lò, người ta thay vào đó lớp gạch mộc và vữa ghép lại.

2. Lò đàn:

Xuất hiện vào giữa thế kỉ 19. Lò đàn có bầu lò dài 9 mét, rộng 2,5 mét, cao 2,6 mét được chia thành 10 bích bằng nhau. Vị trí phân cách giữa các bích là hai nống (cột). Cửa lò rộng 0,9 mét, cao l mét. Bích thứ 10 gọi là bích đậu thông với buồng thu khói qua 3 cửa hẹp. Để giữ nhiệt, bích lò kéo dài và ôm lấy buồng thu khói. Lớp vách trong ghép gạch Bát Tràng, lớp vách ngoài xây bằng gạch dân dụng. Mặt dưới của cật lò gần như bằng phẳng còn mặt trên hình vòng khum. Hai bên cật lò từ bích thứ 2 đến bích thứ 9 người ta dấu mở hai cửa nhỏ hình tròn, đường kính 0,2 mét gọi là các lỗ giòi để ném nhiên liệu vào trong bích. Riêng bích đậu người ta mở lỗ đậu (lỗ giòi rộng hơn nửa mét). Nhiệt độ lò đàn có thể đạt được 1250–1300 °C.

3. Lò bầu, hay lò rồng:

Xuất hiện vào đầu thế kỉ 20. Lò bầu chia ra làm nhiều ngăn, thường có từ 5 đến 7 bầu (cũng có khi đến 10 bầu). Bầu lò có vòm cuốn liên tiếp vuông góc với trục tiêu của lò tựa như những mảnh vỏ sò úp nối với nhau. Người ta dùng gạch chịu lửa đề xây dựng vòm cuốn của lò. Lò dài khoảng 13 mét cộng với đoạn để xây ống khói ở phía đuôi dài 2 mét thì toàn bộ độ dài của lò tới 15 mét. Độ nghiêng của trục lò khoảng 12-15⁰. Nhiệt độ của lò bầu có thể đạt tới 1300 °C.

4. Lò hộp hay lò đứng:

Khoảng năm 1975 trở lại đây người Bát Tràng chuyển sang xây dựng lò hộp để nung gốm. Lò thường cao 5 mét rộng 0,9 mét, bên trong xây bằng gạch chịu lửa giống như xây tường nhà. Lò mở hai cửa, kết cấu đơn giản, chiếm ít diện tích, chi phí xây lò không nhiều, tiện lợi cho quy mô gia đình. Vì thế hầu như gia đình nào cũng có lò gốm, thậm chí mỗi nhà có đến 2, 3 lò. Nhiệt độ lò có thể đạt 1250 °C.

5. Lò con thoi (hay lò gas), lò tuynen (lò hầm, lò liên tục):

Trong những năm gần đây, Bát Tràng xuất hiện thêm những kiểu lò hiện đại là lò con thoi, hoặc lò tuynen, với nhiên liệu là khí đốt hoặc dầu. Trong quá trình đốt, nhiệt độ được theo dõi qua hỏa kế, việc điều chỉnh nhiệt độ mà thực chất là quá trình tăng giảm nhiên liệu được thực hiện bán tự động hoặc tự động, công việc đốt lò trở nên đơn giản hơn nhiều. Tuy nhiên, đây không phải là những lò truyền thống của Bát Tràng.

E. Bao nung:

Trước đây, các lò gốm Bát Tràng dùng một loại gạch vuông ghép lại làm bao nung. Loại gạch này sau hai ba lần sử dụng trong lò đạt đến độ lửa cao và cứng gần như sành (đó chính là gạch Bát Tràng nổi tiếng).

Gần đây bao nung thường được làm bằng đất sét chịu lửa có màu xám sẫm trộn đều với bột gạch hoặc bao nung hỏng nghiền nhỏ (gọi là sa mốt) với tỉ lệ 25–35% đất sét và 65–75% sa mốt. Người ta dùng một lượng nước vừa đủ để trộn đều và đánh nhuyễn chất hỗn hợp này rồi đem in (dập) thành bao nung hay đóng thành gạch ghép ruột lò. Bao nung thường hình trụ để cho lửa có điều kiện tiếp xúc đều với sản phẩm. Tuỳ theo sản phẩm mà bao nung có kích thước không giống nhau nhưng phổ biến hơn cả là loại có đường kính từ 15 đến 30 cm, dày 2–5 cm và cao từ 5 đến 40 cm. Một bao nung có thể dùng từ 15 đến 20 lần.

Nếu sản phẩm được đốt trong lò con thoi hoặc lò tuynen, thường không cần dùng bao nung.

F. Nhiên liệu để nung Gốm Bát Tràng: 

Đối với loại lò ếch có thể dùng các loại rơm, rạ, tre, nứa để đốt lò, sau đó Bát Tràng dùng kết hợp rơm rạ với các loại “củi phác” và “củi bửa” và sau nữa thì củi phác và củi bửa dần trở thành nguồn nhiên liệu chính cho các loại lò gốm ở Bát Tràng. Củi bửa và củi phác sau khi đã bổ được xếp thành đống ngoài trời, phơi sương nắng cho ải ra rồi mới đem sử dụng. Đối với loại lò đàn, tại bầu, người ta đốt củi phác còn củi bửa được dùng để đưa qua các lỗ giòi, lỗ đậu vào trong lò.

Khi chuyển sang sử dụng lò đứng, nguồn nhiên liệu chính là than cám còn củi chỉ để gầy lò. Than cám đem nhào trộn kĩ với đất bùn theo tỷ lệ nhất định có thể đóng thành khuôn hay nặn thành bánh nhỏ phơi khô. Nhiều khi người ta nặn than ướt rồi đập lên tường khô để tường hút nước nhanh và than chóng kết cứng lại và có thể dùng được ngay.

Hiện nay để bảo vệ môi trường cũng như thuận tiện trong quá tình làm việc, cũng như tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, đẹp. Nhiên liệu được sử dụng là những loại khí đốt hóa lỏng.

G. Chồng lò:

Sản phẩm mộc sau quá trình gia công hoàn chỉnh được đem vào lò nung. Việc xếp sản phẩm trong lò nung như thế nào là tuỳ theo sản phẩm và hình dáng kích, cỡ của bao nung trên nguyên tắc vừa sử dụng triệt để không gian trong lò vừa tiết kiệm được nhiên liệu mà lại đạt hiệu nhiệt cao. Bởi cấu tạo của mỗi loại lò khác nhau nên việc chồng lò theo từng loại lò cũng có những đặc điểm riêng. Đối với loại lò ếch, người ta xếp sản phẩm từ gáy lò ra tới cửa lò, còn đối với loại lò đàn thì người ta xếp sản phẩm từ bích thứ 2 đến bích thứ 10 (riêng bích thứ 10 vì lửa kém nên sản phẩm thường để trần không cần có bao nung ở ngoài). Ở bầu cũi lợn (bầu đầu tiên) nơi dành để đốt nhiên liệu, có nhiệt độ cao nên đôi khi người ta xếp các loại sản phẩm trong các bao ngoại cỡ. Sản phẩm được xếp trong lò bầu giống như lò đàn. Riêng đối với lò hộp, tất cả các sản phẩm đều được đặt trong các bao nung hình trụ không đậy nắp và xếp chồng cao dần từ đáy lên nóc, xung quanh tường lò và chỗ khoảng trống giữa các bao nung đều được chèn các viên than.

Làng Bát Tràng xưa có các phường Chồng Lò, mỗi phường thường gồm 7 người (3 thợ cả, 3 thợ đệm và 1 thợ học việc). Họ chia thành 3 nhóm trong đó mỗi nhóm có 1 thợ cả và 1 thợ đệm, còn thợ học việc có nhiệm vụ bưng bao nung và sản phẩm mộc phục vụ cho cả ba nhóm trên. Nhóm thứ nhất có nhiệm vụ chồng đáy (xếp bao nung và sản phẩm ba lớp từ đáy lên), nhóm thứ hai có nhiệm vụ chồng giữa (xếp ba lớp giữa), còn nhóm thứ ba là nhóm gọi mặt (xếp ba lớp cuối cùng ở vị trí cao nhất trong lò). Phường Chồng Lò ở Bát Tràng chủ yếu tập hợp những người thợ gốm ở Sài Sơn (Quốc Oai, Hà Tây) và Vân Đình (Mỹ Đức, Hà Tây) chuyên phục vụ chơ các lò gốm Bát Tràng.

H. Đốt lò:

Nhìn chung đối với các loại lò ếch, lò đàn, lò bầu thì quy trình đốt lò đều tương tự nhau và với kinh nghiệm của mình, người “thợ cả” có thể làm chủ được ngọn lửa trong toàn bộ quá trình đốt lò. Ở lò đàn khoảng một nửa ngày kể từ khi nhóm lửa người ta đốt nhỏ lửa tại bầu cũi lợn để sấy lò và sản phẩm trong lò. Sau đó người ta tăng dần lửa ở bầu cũi lợn cho đến khi lửa đỏ lan tới bích thứ tư thì việc tiếp củi ở các bầu cũi lợn được dừng lại. Tiếp tục ném củi bửa qua các lỗ giòi. Người xuất cả bằng kinh nghiệm của mình kiểm tra kỹ các bích và ra lệnh ngừng ném củi bửa vào bích nào khi biết sản phẩm ở bích đó đã chín. Càng về cuối sản phẩm chín càng nhanh. Khi sản phẩm trong bích đậu đã sắp chín thì người thợ cả quyết định ném dồn dập trong vòng nửa tiếng khoảng 9-10 bó củi bửa qua lỗ đậu rồi kết thúc việc tiếp củi. Trong phường đốt lò, người phường trưởng (xuất cả) phụ trách chung về kỹ thuật, hai người thợ đốt ở cửa lò (đốt dưới), bốn người chuyên ném củi bửa qua các lỗ giòi (đốt trên).

Sau khi nung xong người ta bịt hết các cửa lò, lỗ giòi, lỗ xem lửa để làm nguội từ từ. Quá trình làm nguội trong lò kéo dài 2 ngày 2 đêm, sau đó mới mở cửa lò và để tiếp 1 ngày 1 đêm nữa rồi mới tiến hành ra lò.

Đối với lò đứng, việc đốt lò trở nên đơn giản hơn nhiều vì khi hoàn tất khâu chồng lò cũng có nghĩa là đã kết thúc việc nạp nhiên liệu. Thế nhưng do đặc điểm của lò, người thợ đốt lò dù có dày dạn kinh nghiệm cũng rất khó có thể làm chủ được ngọn lửa, đây thực sự là vấn ra khó khăn nhất trong khâu kĩ thuật ở làng Bát Tràng. Người ta dùng gạch chịu lửa bịt cửa lò lại rồi nhóm lò bằng củi. Lửa cháy bén vào than và bốc từ dưới lên. Than trong lò cháy hết cũng là lúc kết thúc công việc đốt lò. Thời gian đốt lò kể từ lúc nhóm lửa đến khi hoàn toàn tắt lửa kéo dài khoảng 3 ngày 3 đêm. Sau khi lò nguội, sản phẩm ra lò được đánh giá phân loại và sửa chữa lại các khuyết tật (nếu có thể được) trước khi đem ra phân phối sử dụng.

Toàn bộ quy trình làm Gốm được diễn ra theo đúng trình tự, từng khâu, từng khâu phải thật cẩn thận, chu đáo. Tạo nên được những sản phẩm bóng mịn, sạch, đẹp với những hoa văn tinh tế, hài hòa. Làm nên chất lượng, thương hiệu của sản phẩm Gốm Bát Tràng.

Bát Tràng Mall

Sưu tầm & biên soạn

The post Gốm Bát Tràng – Quy trình tạo nên nghệ thuật. appeared first on Công Ty Cổ Phần Gốm Thiên Việt.

The post Lịch sử Làng Gốm cổ truyền Bát Tràng appeared first on Công Ty Cổ Phần Gốm Thiên Việt.

1. Rồng Phượng là một biểu tượng thần thoại vô cùng mạnh mẽ. Rồng đại diện cho nam giới, Phượng tượng trưng cho nữ giới. Người xưa đã dựa trên vẻ đẹp, sự dịu dàng của phụ nữ và sự mạnh mẽ của nam giới để có được sự phân chia này.

Hình ảnh Rồng Phượng hòa quyện thật hạnh phúc.

2. Trong đời sống văn hóa tâm linh của người Việt thì Rồng Phượng là một trong những biểu tượng quan trọng, có ý nghĩa đặc biệt, mang đến thành công, hạnh phúc cho gia chủ.

Rồng luôn toát lên vẻ uy nghiêm, sang trọng, mạnh mẽ, quyền lực

B. Rồng:  là loài vật tượng trưng cho quyền lực, địa vị, tiền tài, phú quý, sang giàu. Sử dụng vật phẩm có hình tượng, hoa văn Rồng để trên bàn làm việc hay trong nhà là để cầu may mắn, cầu thành công, phát đạt. Rồng là sự bắt đầu mới mẻ, chứa nhiều sức sống tươi mới, là biểu tượng có sức mạnh, quyền uy nhất.

Rồng là biểu tượng cho sức mạnh, cho vương quyền, cho Vua Chúa. Nhắc đến Rồng, người ta sẽ nghĩ ngay đến sự quyền lực và cao quý của nhà Vua. Đây cũng là linh vật tồn tại nhiều trong các truyền thuyết và tồn tại từ ngàn xưa đến tận ngày nay.

Chim Phượng ẩn chứa vẻ đẹp kiêu sa, dịu dàng của người phụ nữ

C. Phượng Hoàng là loài chim của sự bất tử, khả năng tái sinh vô cùng mạnh mẽ. Mang trên mình những đặc điểm tinh tế, đẹp đẽ nhất của hầu hết các loài chim.

Theo các truyền thuyết kể lại rằng, Phượng Hoàng khá đặc biệt, có thể mang nhiều đồ vật gấp nhiều lần trọng lượng bé nhỏ của cơ thể. Người ta còn nói rằng, nước mắt Phượng Hoàng là thuốc thần có thể chữa lành mọi vết thương.

Tiếng ca du dương của Phượng Hoàng giúp cho người nghe có được can đảm, dũng khí, tinh thần thêm mạnh mẽ. Lông Phượng Hoàng có thể được sử dụng như một loại vũ khí hay khiên giáp để chống lại những điều xấu xa.

D. Ý nghĩa của hoa văn Rồng Phượng trên Gốm Sứ Bát Tràng.

Hình ảnh Rồng Phượng trên Gốm Sứ luôn mang lại vẻ cuốn hút cho sản phẩm

1. Rồng: biểu tượng phong thủy ẩn chứa sức mạnh lớn nhất, là loài vật đứng đầu trong tứ linh phong thủy của Việt Nam.
2. Phượng Hoàng (Chim Phụng): là linh vật đứng thứ 2 trong tứ linh phong thủy. Đây là loại dẫn đầu, là vua của các loài có cánh. Phượng Hoàng tượng trưng cho sự đúng đắn, đức hạnh, bổn phận, trách nhiệm, lòng trắc ẩn và sự tin cậy.

Cặp linh vật Rồng Phượng này là biểu tượng của mọi sự tốt lành, là những con vật được xuất hiện lâu đời, có truyền thống đặc biệt trong văn hóa phương Đông. Phượng Hoàng khi đứng riêng lại có nhiều dương tính nhưng khi Rồng Phượng hòa hợp thì tượng trưng cho Vua và Hoàng Hậu của một nước.

Rồng và Phượng là biểu tượng của sự hòa hợp âm dương, biểu trưng cho hôn nhân viên mãn, hạnh phúc, chung thủy, sự tương sinh, tương hỗ, bổ trợ cho nhau. Trong phong thủy, sự kết hợp này giúp đường tình duyên, hôn nhân tốt đẹp hơn. Để tăng thêm hạnh phúc trong cuộc sống hôn nhân, nhất là những người độc thân đang mong muốn tìm được hạnh phúc hay những cặp vợ chồng son. “Long Phụng sum vầy” là cách nói về ý nghĩa của Rồng Phượng trong đời sống. Ở đâu có biểu tượng của hai linh vật này ở đó có hạnh phúc, hôn nhân hòa hợp, bền vững, cuộc sống ấm no, sung túc, không khí trong lành và một sự bình yên đến kỳ lạ.

Hình ảnh Rồng Phượng xuất hiện mọi lúc mọi nơi, trong mọi món đồ quý giá

Trong văn hóa tâm linh của người phương Đông, hình ảnh Rồng Phượng tượng trưng cho sự tôn nghiêm, lòng thành kính, sự biết ơn, tôn trọng đối với những bậc tiền nhân. Hình tượng Rồng Phượng cũng xuất hiện thường xuyên tại những nơi thờ tự, những nơi linh thiêng của đất trời. Trong cả những phẩm vật để phục vụ cho văn hóa thờ cúng của người Việt, trên Bát Hương, đôi Lộc Bình, chiếc Mâm Bồng, chiếc Chóe thờ, chiếc Bát thờ, chiếc Đèn thờ…cả trong những họa tiết của không gian thờ cúng. Hình ảnh Rồng Phượng mang đến sự tôn nghiêm, linh thiêng, tin cậy vào những đấng tối cao, lan tỏa hạnh phúc, bình yên, cuộc sống ấm no, viên mãn cho con người.

Rồng Phượng luôn là nguồn cảm hứng cho mọi nghị lực trong cuộc sống

Vị trí và tác dụng của Rồng – Phượng

• Phía Nam: Tăng thêm danh vọng và may mắn cho tất cả các thành viên trong gia đình.
• Phía Tây Nam: Mang đến may mắn cho người vợ, người mẹ.
• Phía Tây Bắc: Treo ở hướng này giúp người chồng, người cha gặp nhiều may mắn.
• Phía Đông: Bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Trước khi lựa chọn vật phẩm có in hình Rồng Phượng để trưng bày trong gia đình, trong phòng làm việc, các bạn phải tìm hiểu thật kỹ các quy tắc phong thủy để gia đình luôn tràn ngập sự hưng vượng. Nếu đồ vật chỉ có hình rồng thì nên trưng hướng ra cửa để hút vượng khí, giúp gia chủ làm mọi việc đều thuận lợi, thành công.

Rồng Phượng là biểu tượng vô cùng có ý nghĩa và quan trọng với vợ chồng, với gia đình. Là 2 loài dẫn đầu trong tứ linh thần thú, do đó, khi sử dụng các bạn nên giữ những đồ vật này luôn sạch sẽ, để phát huy hết tác dụng sẵn có.

Gốm Sứ Bát Tràng Mall

The post Rồng Phượng: Ý nghĩa đời sống, phong thủy. appeared first on Công Ty Cổ Phần Gốm Thiên Việt.

Cuốn Thư là một văn thư lưu trữ từ thời phong kiến. Thời đó, tất cả các sách vở hoặc những dữ liệu văn kiện cần ghi chép lại đều sử dụng cuốn thư. Cuốn Thư thường được làm tre, trúc (tạo thành từng mảnh, viết hoặc khắc chữ trên đó “Mộc Bản”) hoặc giấy thô sơ. Vì thời xưa chưa có những dụng cụ bảo vệ hay lưu trữ tốt nên người ta thường cuộn các văn kiện thành hình ống trụ tròn, để bảo quản cho tốt.

Trong cuộc sống, văn hóa tâm linh, phong thủy người ta hay dùng hình ảnh Cuốn Thư cách điệu (được trang trí với nhiều hoa văn tinh xảo, hình dạng uyển chuyển) để che chắn hoặc nhằm trấn yểm một yếu tố nhất định nào đó. Do đó còn gọi Cuốn Thư là Bình Phong vì nó có tác dụng giống một bức Bình Phong để ngăn cách giữa các không gian với nhau hoặc dùng để che chắn không cho người khác nhìn vào.

Hình ảnh Cuốn Thư được sử dụng trong văn hóa thờ cúng của người Việt

Ý nghĩa:

Trong đời sống văn hóa của người Việt, Cuốn Thư có rất nhiều loại: Gỗ, Đá, Đồng,.Cuốn Thư được đắp bằng Xi măng, thậm trí hiện nay người ta còn làm Cuốn Thư bằng những vật liệu tiên tiến hơn như: Nhựa, Gỗ công nghiệp… được trang trí những hoa văn tinh tế, cầu kỳ, cũng những màu sắc sang trọng, bắt mặt. Tùy từng không gian, mục đích sử dụng, hoàn cảnh, điều kiện mà Cuốn Thư được hình thành bằng những chất liệu sao cho phù hợp.

Trong những nơi tôn nghiêm như: Gian thờ Phật, thờ Thánh, thờ Tổ, thờ Gia Tiên người ta thường sử dụng Cuốn Thư bằng Gỗ quý được sơn son thiếp vàng hoặc bằng Đồng. Với những họa tiết cầu kỳ tinh tế như: Rồng, Phượng, Lân, Rùa. Cùng những họa tiết gắn liền với đời sống văn hóa thường nhật của người dân như: Hoa Sen, Cây Trúc, Cây Tùng, Cây Đào, mặt Nguyệt âm dương, Dơi phong thủy, chữ Vạn, chữ Phúc, chữ Đức…

Phúc Đức với mong muốn giáo dục đạo lý sống tốt đẹp

Tại những nơi có không gian mở, không gian ngoài trời, nắng mưa, người ta thường sử dụng Cuốn Thư bằng Đá, Xi măng… nhằm mục đích tăng tuổi thọ, cũng như tạo thế vững chắc. Để mang lại hiệu quả tốt nhất trong trang trí cũng như phong thủy.

Kèm theo đó là những lời chúc tốt đẹp, hình ảnh chiếc gươm, chiếc bút. Với mong muốn cuộc sống bình yên, gia đình hạnh phúc, con cháu thuận hòa, sức khỏe dồi dào, cầu mong con cháu đời sau học giỏi, thành tài, đỗ đạt, công danh vinh hiển, làm rạng rỡ Tổ tông. Vì theo quan niệm xa xưa Cuốn Thư thể hiện cho sự uyên thâm bác học, chỉ những người biết chữ, học rộng tài cao, những gia đình quyền quý mới sử dụng. Do đó, việc sử dụng Cuốn Thư trong các công trình kiến trúc cổ, không gian thờ tự càng làm tăng thêm độ tôn nghiêm, trang trọng, thành kính của con cháu đời sau với những bậc tiền nhân.

Ngoài ra sử dụng Cuốn Thư như một Bình Phong nhằm mục đích trấn yểm Phong thủy, nhằm tránh những sát khí, những điều xấu, bảo vệ sự bình yên cho cuộc sống, sự tôn nghiêm trong văn hóa tâm linh. Một số Cuốn Thư còn có tác dụng trừ tà, sát quỷ, bảo vệ cuộc sống hạnh phúc của con người.

Trên những tác phẩm Gốm Sứ, Cuốn Thư cũng được sử dụng với nhiều ý nghĩa tốt đẹp.

Ý nghĩa của họa tiết “Cuốn Thư” trên tác phẩm Gốm Sứ Bát Tràng.

Cuốn Thư kết hợp với những hoa văn khác tạo nên một tác phẩm nghệ thuật tuyệt đẹp. Dùng để trưng bày trong những không gian sang trọng như: Phòng khách, hai bên cửa chính của căn nhà, trong phòng thờ, không gian sinh hoạt chung…

Những hoa văn bay bổng, tinh tế, sắc nét kết hợp với Cuốn Thư tạo nên một tác phẩm nghệ thuật hiếm có

Ngoài những ý nghĩa nêu trên thì họa tiết Cuốn Thư trên Gốm Sứ Bát Tràng cũng mang những lời chúc tốt đẹp, với mong muốn một cuộc sống bình yên, ấm no, hạnh phúc, sức khỏe dồi dào, gia đạo hưng long, nhiều tài, nhiều lộc… Cũng như nhắc nhở con cháu về đạo lý uống nước nhớ nguồn, đạo hiếu đối với Ông, Bà, Cha Mẹ…những người đã dầy công tạo dựng cho con cháu sau này cuộc sống ấm no, hạnh phúc…

Gốm Sứ Bát Tràng Mall

The post Cuốn Thư là gì? Ý nghĩa của Cuốn Thư. appeared first on Công Ty Cổ Phần Gốm Thiên Việt.

Từ xa xưa Hoa Sen được xem là biểu tượng của sự thanh cao, vẻ đẹp thuần khiết, cho ý trí kiên định, kiên cường, bất khuất. Còn Chim Hạc mang biểu tượng của sự thanh liêm, không sa đọa, không tham lam. Sen Hạc kết hợp với nhau trên cùng một tác phẩm thể hiện sự hòa quyện của thiên nhiên, cuộc sống yên bình, hạnh phúc.

Sen – Hạc trên Gốm Sứ là một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời mang đầy ý nghĩa.

Hình ảnh Sen – Hạc kết hợp với nhau trong một tác phẩm nghệ thuật, thể hiện sự hài hòa của thiên nhiên, sự bình yên của vạn vật. Hình ảnh Sen – Hạc còn tượng trưng cho những con người có ý trí mạnh mẽ, phẩm chất thanh cao, tượng trưng cho những bậc vĩ nhân, những người vĩ đại, những người có tấm lòng bao dung, độ lượng, hết lòng vì hạnh phúc của người khác. Tượng trưng cho những bậc Vua, Chúa, những vị Quan liêm khiết, cả đời trong sạch vì nhân dân, đất nước.

Những tác phẩm có hình Sen Hạc luôn chứa đựng nhiều may mắn

1. Sen: là loài hoa rất đỗi quen thuộc đối với mỗi con người Việt Nam. Loài hoa ấy rất mộc mạc, bình dị nhưng lại toát lên vẻ thanh tao, cao quý. Mùi hương của hoa Sen không quá nồng nặc mà rất nhẹ nhàng, quyến rũ. Màu sắc của cánh hoa Sen cũng đẹp một cách yêu kiều khó tả. Bởi vậy Sen ẩn chứa ý nghĩa thanh khiết, bình an. Loài hoa ấy có sức hút đến lạ kì và luôn đem lại cho chúng ta cảm giác nhẹ nhàng, thư giãn. Nơi Sen sống là nơi bùn nhơ đất ướt nhưng không vì thế mà Sen lại có mùi hôi tanh. Điều đó tượng trưng cho sự vươn lên mạnh mẽ, sức sống kiên cường, ý trí bất khuất vượt lên mọi khó khăn trong cuộc sống của mỗi con người dân Việt chúng ta.

2. Chim Hạc: vốn được mệnh danh là loài chim tiên chỉ sau Phượng Hoàng. Hình ảnh của Hạc ẩn chứa sự may mắn, trường thọ, thiên tuế, đặc biệt là đạo Cha Con. Hạc được ví là linh vật bất tử của mọi loài chim. Loài chim này mang tinh thần vươn xa và luôn mang lại cho gia chủ ý trí mạnh mẽ cùng với nguồn năng lượng dồi dào.

Chim Hạc còn có tên gọi khác là “Đại Điểu” hay “Nhất Phẩm Điểu”. Hạc được mệnh danh là chim của vũ trụ khi mà thân Hạc hình khum, tượng trưng cho bầu trời, còn đôi chân cao tựa cột chống trời. Như vậy, Hạc đại diện cho thế lực siêu nhiên từ trời cao mang đến.

Nhiều cuốn cổ thư đã ghi chép về phẩm chất của loài chim này. Điển hình là Hạc đi lại có quy tắc, giống như phong thái của quân tử; trong sạch thuần khiết; tiếng kêu thánh thót, sánh ngang nhân tài. Trong phong thủy, Hạc tượng trưng cho nhiều ý nghĩa tốt đẹp.

Những chiếc bình Sen Hạc vừa là tác phẩm nghệ thuật vừa có tác dụng rất tốt cho phong thủy

Theo quan điểm của Phật Giáo, hoa Sen là cảnh giới cao nhất của sự thanh tịnh, giác ngộ, không bị bụi trần vấy bẩn. Xuất phát từ đặc tính sinh trưởng phát triển thực tế cùng giáo lý của Đạo Phật, loài hoa này sở hữu những phẩm chất vô cùng cao quý.

Hình tượng hoa Sen cũng có nghĩa dù trường đời nhiều chuyện thị phi nhưng con người cần tự mình giác ngộ và giúp đỡ người khác thức tỉnh. Qua đó dẫn đến chân lý về sự cảm hóa con người từ những thực tại xấu xa, cùng nhau làm việc tốt, tránh xa điều ác, không vướng phải lo âu muộn phiền thế gian.

Sự vững vàng của Chim Hạc bên cạnh Hoa Sen thể hiện một cuộc sống ấm no viên mãn, bình yên.

Với những ý nghĩa nêu trên, khi xuất hiện trong các tác phẩm được vẽ trên Gốm Sứ, hình ảnh Sen – Hạc mang đến cuộc sống ấm êm, hạnh phúc, no đủ, bình yên, may mắn cho người sử dụng.

Đặc biệt trong chất liệu Gốm Sứ lại luôn hội tụ đủ 5 yếu tố: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, sự hội tụ của linh khí trời đất và ý trí, tâm hồn, tình cảm kết với sự thông minh, khéo léo, bàn tay tài ba của con người đã tạo nên một tác phẩm nghệ thuật mang nhiều ý nghĩa nhân sinh cao đẹp. Đồng thời cũng mang những ý nghĩa phong thủy rất sâu sắc, tạo nên sự hài hòa giữa thiên nhiên, đất trời, con người. Mang linh khí đất, trời, lan tỏa hạnh phúc, sức khỏe, may mắn, tài lộc, tạo lên sự hưng vượng mãi mãi cho người sử dụng.

Gốm Sứ Bát Tràng Mall

The post Sen Hạc: Ý nghĩa của hoa văn trên Gốm Sứ appeared first on Công Ty Cổ Phần Gốm Thiên Việt.

Len lỏi trên những con đường nhỏ đơn sơ ở làng quê Bắc Bộ hiền hòa, ta bỗng tìm thấy một khoảng trời của riêng mình, không ồn ã, bon chen, không khói bụi thị thành. Dường như ở nơi ấy nhịp sống cứ trôi qua bình lặng như thế, để người ta có thể dành hàng giờ liền mà cảm nhận những khoảnh khắc đầy thi vị giữa cuộc sống quá đỗi mệt nhoài. Đó là lúc ta lạc bước làng gốm Bát Tràng, một làng nghề truyền thống đã tồn tại tự bao đời, mà mỗi lần nhắc về nó ta lại nhớ tới một thương hiệu gốm sứ đã đi vào lòng dân tộc. Để rồi hôm nay, về Bát Tràng, đâu chỉ có gốm thôi đâu, về Bát Tràng còn là về với một thiên đường chụp ảnh đầy nghệ thuật, nơi có những khung hình xinh lung linh cho bạn những tấm ảnh để đời.

Người ta vẫn thường nhớ đến Bát Tràng trong những bước chân đầy yên ả 

Nhưng chẳng biết từ lúc nào, nơi ấy lại trở thành điểm chụp hình đầy nghệ thuật như thế 

Làng gốm Bát Tràng nằm ở tả ngạn sông Hồng, thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội, một làng nghề truyền thống có niên đại hàng trăm năm mà theo những thư tịch cổ xưa để lại thì thì nơi ấy đã xuất hiện từ thế kỷ XV dưới thời Hậu Lê. Và dù dòng chảy thời gian cứ trôi dài trôi mãi, ngôi làng nhỏ xinh ấy dường như vẫn giữ được nguyên vẹn những nét đẹp như thuở ban đầu. Những ký ức từ thuở xa xưa như in hằn trên từng ngóc ngách đậm rêu phong, để mỗi khi nhìn lại, ta như mường tượng ra cả hằng trăm câu chuyện gắn liền với địa danh này.

Dù trải qua bao thăng trầm của thời gian vẫn giữ vẹn nguyên nét đẹp ban đầu 

Mỗi lần nhắc tới cái tên Bát Tràng thân quen ấy, trong tâm trí của mỗi người vẫn luôn nghĩ đến những sản phẩm gốm sứ tinh xảo, chất chứa cái hồn dân tộc được nhào nặn từ những hòn đất vô tri, nhớ đến những buổi chợ truyền thống, đến khung cảnh làm việc cần mẫn trong mỗi ngôi nhà nhỏ và nhớ tới những lúc mình được thử sức tạo ra một sản phẩm gốm của riêng mình. Nhưng không biết từ lúc nào, làng gốm  Bát Tráng trong mắt của giới trẻ sành điệu lại trở thành một điểm chụp hình đầy nghệ thuật.

Mỗi khi nhắc về Bát Tràng là người ta không chỉ nhớ tới một thương hiệu gốm sứ mang cái hồn dân tộc 

Mà còn là điểm chụp hình siêu ảo diệu cho giới trẻ khắp nơi 

Họ len lỏi vào từng ngõ ngách thân quen và biến chúng thành những khung hình đầy vi diệu.  Và có lẽ bất cứ nơi đâu trong ngôi làng cổ ấy, họ cũng đều có thể tìm kiếm cho mình một góc máy thật lạ, một phong cách chụp thật mê ly, khiến những shoot hình trông vừa có nét thân thương của làng quê Việt vừa lạ lẫm như được bóc tách ra từ một trang sách rất xưa.

Xem thêm: Gương soi toàn thân https://guongtreotuong.org/guong-soi-toan-than

Họ tìm kiếm những góc chụp lạ lẫm ở mọi ngóc ngách thân quen của ngôi làng cổ xưa ấy 

Khiến mỗi bức hình như được bóc tách ra từ trang sách cổ xưa 

Ở đâu đó là những mảng tường rêu phong cũ kĩ, nơi mỗi viên gạch dường như thấm đẫm cái hồn của tháng năm, im lịm, trầm tịch. Đâu đó là những con hẻm nhỏ với tường nhà xây sát hai bên với những dải hoa leo đang rủ mình xuống dưới.

Nào những mảng tường rêu phong cũ kỹ 

Nào những con hẻm nhỏ với dàn hoa phủ bóng êm đềm 

Và kìa có những bậc thềm đầy nắng, những ngôi nhà cũ vẫn nguyên vẹn lối kiến trúc năm nào cùng những khoảng sân đang ngập tràn những sản phẩm gốm chưa hoàn thiện.

Rồi những bậc thềm nắng ngọt đầu thu 

Tới cả những không gian đầy hoài niệm trong ngôi nhà cổ 

Tất cả dường như đều ẩn chứa một nét tịch liêu, bí ẩn, khiến tầm mắt mỗi người bị cuốn vào mãi không thôi. Những góc nhỏ đầy ma mị ấy như trở thành một background siêu nghệ cho giới trẻ tha hồ sống ảo mỗi khi đặt chân tới làng gốm Bát Tràng.

Dường như nơi đâu cũng nhuốm màu tịch liêu, bí ẩn 

Để trở thành background đẹp như mơ cho bức ảnh để đời 

Nhưng có lẽ, bộ ảnh đầy nghệ thuật ấy sẽ trở nên thiếu sót nếu bạn lỡ quên ghé chợ gốm và những cửa tiệm gốm. Đó là nơi tập trung vô số những món đồ gốm nhỏ nhỏ xinh xinh, bạn có thể tìm kiếm bất cứ thứ gì ở đó, từ chén, bát, chậu hoa, khay trà, ấm, điếu cho tới các loại chân đèn, lư hương, đỉnh, đài thờ và cả các loại tượng như tượng nghê, tượng ngựa, tượng Di Lặc, tượng Kim Cương…. Một thế giới nhỏ muôn hình vạn trạng, đầy đủ sắc màu, ắt hẳn sẽ là khung nền cho những tấm ảnh cực xinh.

Nhưng bạn cũng đừng quên ghé chợ gốm và những cửa tiệm muôn màu muôn vẻ

Nơi có ti tỉ thứ đáng yêu 

Và kìa, trên những mảng tường rêu phong phủ kín ngoài kia, người ta lại thấy thấp thoáng những tác phẩm gốm thô bằng đất nung được tráng men tinh xảo đang treo đầy ở khắp nơi, mỗi món đồ mỗi vẻ, trông quá tưởng chừng như rất lộn xộn nhưng khi lên hình lại khiến bao kẻ phải ngất ngây, mỏi mắt ngắm nhìn.

Cùng những mảng tường phủ kín bao món đồ gốm thô dung dị 

Đến Bát Tràng, bạn còn có cơ hội tìm hiểu về cuộc sống và cái nghề truyền đời muôn thuở của làng. Có đôi khi, người ta lại thích thú thử hóa thân thành một người thợ làm gốm thực thụ, tự tay nhào nặn một món đồ theo sở thích của riêng mình. Bạn có thể nhờ những người bản địa nơi ấy hướng dẫn một tay,  và rồi chỉ cần mất thêm 40k – 60k để nung đốt là bạn có thể mang sản phẩm chính mình tạo ra ấy về nhà làm kỷ niệm rồi.

Đến Bát Tràng còn là để hóa thân thành những thợ gốm thực thụ 

Tự tay nhào nặn nên những sản phẩm của riêng mình 

Đến Bát Tràng thôi, có bao điều thi vị đang chờ đón. Thật không ngờ được rằng giữa đô hội phồn hoa lại có một làng quê bình yên như thế, cho dù vật đổi sao dời, cho dù thời gian cứ mãi trôi, nơi ấy vẫn giữ trong mình một nét đẹp thuần nguyên nhất, cô tịch, trầm ngâm nhưng cũng bí ẩn lắm thay, để người ta có thể tự do mà thả hồn mình phiêu lãng và cho ra đời những bức hình cực đẹp, cực xinh.

(Sưu tầm)

The post Bát Tràng điểm chụp hình ‘tuyệt vời’ đến thế appeared first on Công Ty Cổ Phần Gốm Thiên Việt.

Bạch Thổ Danh Sơn – Tìm về linh hồn Gốm Sứ truyền thống của Đại Việt

Lối vào trung tâm Làng nghề truyền thống, chợ Gốm Bát Tràng

• Bạch Thổ Danh Sơn: Làng Gốm Bát Tràng đã thành danh và nổi tiếng khắp Thế Giới suốt nhiều năm. Nhưng ít ai biết được rằng, nguồn gốc khai nguyên ban đầu của Làng nghề danh tiếng “Bạch Thổ Danh Sơn” có từ cố đô hào hùng một thời. Bằng tất cả nhiệt huyết, lòng yêu nước, yêu nét đẹp của Gốm , Làng Bát Tràng ngày nay đã được hình thành với tên gọi đầu tiên: Bạch Thổ Phường.

Danh hiệu Vinh Danh Làng Nghề Gốm Sứ Bát Tràng được trưng bày tại Đình Làng

• Để các bạn hiểu rõ hơn về toàn bộ quá trình chuyển dịch và hình thành không gian Gốm Sứ ngày nay, Gốm Bát Tràng Mall xin mời bạn cùng ngược dòng lịch sử của nước Việt xưa với những nét văn hóa đậm hồn dân tộc. Để tìm hiểu Làng Bát Tràng của chúng ta hôm nay đã “hình thành” và “lớn lên” như thế nào:

1. Nguồn gốc khai nguyên của Bạch Thổ Danh Sơn xưa – Làng Gốm Bát Tràng nay.

Nhắc đến Bát Tràng, chúng ta đều biết ngay đó là Làng nghề Gốm Sứ nổi danh nhất cả nước. Tuy nhiên, làng nghề ấy có khởi đầu và phát triển như thế nào thì ít người hiểu rõ.

a. Bối cảnh lịch sử của đất nước ở thời điểm lập làng nghề Bát Tràng

• Đại Việt sử ký toàn thư và bộ Dư Địa chí của đại thi hào Nguyễn Trãi đều dành nhiều dòng viết về Làng cổ Bát Tràng. Theo đó, có thể xác định Làng nghề này được hình thành trong thời nhà Lý trị vì đất nước.

Giao lưu buôn bán Gốm Sứ ngay tại sân Đình Làng

• Khi vua Lý Thái Tổ dời đô, những nghệ nhân nổi tiếng của Ninh Bình cũng quyết định di cư về Đại La lập nghiệp. Đây được xem là bước đi đúng đắn để lưu giữ, phát huy những tinh hoa của các ngành nghề truyền thống. Chính nhờ điều đó, chúng ta mới có được Làng nghề Bát Tràng danh tiếng như hiện nay.

Xem thêm: Gương dán tường https://guongtrangtri.net/guong-soi-toan-than-dan-tuong

b. Những đặc điểm tự nhiên của vùng đất Bát Tràng

• Xã Bát Tràng là tên gọi của Làng Bát Tràng từ trước năm 1945. Xã được gộp lại từ hai Làng là Bát Tràng và Giang Cao. Cùng thời điểm kinh đô của Đại Việt dời về Đại La, Làng Bát Tràng cũng được thành lập bởi những nghệ nhân nổi danh trong nghề Gốm di cư từ Ninh Bình đến.
• Theo như các tài liệu lịch sử còn sót lại, Bát Tràng được lựa chọn làm đất dựng nghiệp bởi những ưu điểm về địa thế. Từ đây, sản phẩm  của làng nghề có thể nhanh chóng cung ứng cho kinh đô Thăng Long nhộn nhịp của thời điểm ấy.

Khu vực Xã Bát Tràng ngày nay

• Khi đó, Làng Bát Tràng nằm ngay bên bờ sông Hồng. Nằm ở vị trí đắc địa với con đường chạy thẳng vào kinh đô sầm uất, Bát Tràng sở hữu địa thế thuận lợi cho việc kinh doanh, buôn bán và phát triển Làng nghề. Đặc biệt, nơi đây cũng tận dụng được hệ thống giao thông đường thủy của sông Hồng.
• Lý do quan trọng nhất khiến các Nghệ Nhân lựa chọn Bát Tràng làm nơi dừng chân đó là bởi nơi đây có mỏ đất sét trắng. Đây là nguyên liệu tốt nhất để sản xuất ra những món đồ Gốm chất lượng cao.

• Dễ thấy rằng, vùng đất Bát Tràng hội tụ đủ những yếu tố để làm nơi dụng võ cho những Nghệ Nhân Gốm Sứ. Đến bây giờ, dân gian vẫn còn truyền lại đôi câu đối nổi tiếng:

Bạch lĩnh chân truyền nên tác bảo

Hồng lô đào chú thổ thành kim

Nghĩa là:

Núi đất trắng truyền nghề bùn thành vật quý

Lò rực hồng hun nặn, đất hóa nên vàng

c. Gốc tích người dân Bát Tràng hiện nay

• Trước đây, Làng Bồ Bát thuộc huyện Yên Mô, phủ Trường Yên (huyện Yên Mô, Ninh Bình ngày nay) vốn đã có nghề làm Gốm. Trong những năm thuộc thế kỷ thứ IX, thứ X, Bồ Bát nổi tiếng bởi loại gạch nung chuyên dùng để xây thành. Những viên gạch bền chắc ấy được đặt tên là “Đại Việt quốc quân thành chuyên”.
• Những sản phẩm Gốm được tạo hình đầu Rồng, linh thú tinh xảo ở thời kỳ đó cũng bắt nguồn từ Làng Bồ Bát. Chúng góp phần không nhỏ trong việc tạo dựng nền văn hóa, mỹ thuật đặc sắc của Việt Nam.
• Ở thời điểm đó, bát đĩa và vật dụng trang trí của Làng Bồ Bát được đem tiến Vua, triều đình hàng năm. Nên nơi đây còn được dân gian gọi là Làng Bát Cống. Theo lịch sử ghi lại, Làng nghề Bồ Bát có 5 dòng họ nổi tiếng với bí quyết làm Gốm độc đáo đó là: Trần, Vượng, Nguyễn, Lê, Phạm.
• Năm 1010, vua Lý Thái Tổ tiến hành dời đô về Đại La. Đánh một dấu mốc quan trọng trong những trang sử dài hàng nghìn năm của dân tộc. Phút chốc, trung tâm kinh tế và chính trị của nước ta dời về một địa điểm hoàn toàn khác biệt, xa cách với Hoa Lư. Điều này đã tác động vô cùng mạnh mẽ tới tình hình kinh tế chung của cả nước. Các làng nghề, phường xã kinh doanh lân cận Kinh đô mới, cũ cũng phải chịu không ít ảnh hưởng.
• Nhận thấy chuyển biến không nhỏ của thời cuộc, 5 dòng họ của Làng Bình Bát đã quyết định di cư về Thăng Long tìm đất dựng nghiệp. Khi đến Bát Tràng, họ đã nhận ra ưu điểm của vùng đất tụ hội linh khí đất trời này. Cùng với dòng họ Nguyễn Ninh Tràng đang sinh sống tại đây, 6 dòng họ đã kết hợp để mở lò Gốm tên gọi Bạch Thổ Phường. Nghĩa là phường Đất trắng. Tên gọi này bắt nguồn từ chính loại đất sét trắng tinh, cao quý chuyên dùng làm Gốm của địa phương.
• Sau đó, dòng chảy lịch sử tiếp tục với nhiều biến động.  Bạch Thổ Phường liên tiếp đón nhận những đợt người di cư tìm cuộc sống mới. Chỉ trong một thời gian ngắn, nó trở thành một trung tâm sản xuất đồ Gốm đông đúc, vô cùng nổi tiếng.

Gạch ốp chân tường https://thudoceramic.com/gach-the-chan-tuong/

2. Mục đích ban đầu của người dân khi thành lập Bạch Thổ phường: Bạch Thổ Danh Sơn

• Khi di cư về Thăng Long, 5 dòng họ nổi tiếng của Làng Bồ Bát hy vọng có thể giữ nguyên sự hưng thịnh của nghề Gốm truyền thống của mình. Do đó, họ không ngừng tìm kiếm những địa điểm có nguyên liệu tốt, và thuận tiện cho việc chuyên chở, kinh doanh và quảng bá sản phẩm làng nghề.

Bạch Thổ Phường – Làng Bát Tràng ngày nay

• Khi dừng lại tại Bát Tràng, họ đã kết hợp cùng với dòng họ Nguyễn Ninh Tràng bản địa. Chính nhờ dòng họ Nguyễn Ninh Tràng nắm rõ tình hình địa phương, Bạch Thổ Phường đã nhanh chóng được thành lập. Đó cũng là điều tất yếu để tồn tại và phát triển tại một vùng đất xa lạ.
• Lúc đó, Bạch Thổ phường được thành lập để 6 dòng họ có thể liên kết, cùng nhau phát triển nghiệp xưa để lại. Sau này, nó thực sự là danh thơm của một vùng đất với những sản phẩm lẫy lừng, ghi đậm dấu ấn trong một chương rất dài của lịch sử của đất nước.

3. Bạch Thổ Danh Sơn: Nét vàng son khắc sâu vào lòng đất

• Đình Bát Tràng được coi là một trong những danh thắng nổi bật của vùng đất này. Khi bước vào cửa chính của tòa đại bái trong đó, ta vẫn có thể thấy tấm Hoành phi ghi rõ 4 chữ “Bạch Thổ Danh Sơn”. Ý nghĩa về nguồn gốc của tấm Hoành phi này từ đâu?

a. Nguồn gốc của tên gọi Bạch Thổ Danh Sơn

• Theo những tài liệu để lại, tên gọi Bạch Thổ Danh Sơn được vua Lý Thái Tổ ưu ái dành tặng cho vùng đất Bát Tràng.
• Những ngày đầu tiên vua Lý dời đô, kinh thành mới vẫn còn rất thô sơ. Tất cả người dân đã đồng lòng giúp vua xây dựng thành mới khang trang. Bát Tràng khi ấy là Bạch Thổ Phường đã có công sản xuất loại gạch Vĩnh Ninh Trường chất lượng cao. Đó chính là nguyên liệu chính xây nên kinh thành Thăng Long lừng lẫy trong lịch sử của chúng ta.
• Để ghi nhận công của Làng nghề Bát Tràng với việc thành lập kinh đô mới, nhà vua đã trao tặng 4 chữ “Bạch Thổ Danh Sơn”. Như một sự cảm kích trước những nghệ nhân làng nghề giàu bản sắc và tài năng ấy.
• Sau đó, Bát Tràng cũng luôn là làng nghề nổi tiếng nhất trong lĩnh vực làm gốm tại nước ta. Các sản phẩm của địa phương được là một loại cống phẩm nổi tiếng, mang đậm dấu ấn lịch sử của từng thời kỳ trong lịch sử dân tộc

b. Ý nghĩa của tên gọi Bạch Thổ Danh Sơn

• Bạch Thổ Danh Sơn vốn là một cụm từ nói lên niềm tự hào cũng như những cống hiến của người dân Bát Tràng xưa đối với lịch sử của dân tộc. Dịch nghĩa của nó là “Đất trắng vang danh núi sông”. Đó chính là cách đơn giản nhất để nói lên tầm ảnh hưởng của các sản phẩm gốm sứ đến từ nơi đây trong văn hóa, xã hội của nước Việt.

4. Tiêu chuẩn đánh giá đồ gốm sứ Bạch Thổ Danh Sơn

• Không phải ngẫu nhiên mà đồ gốm sứ của Bát Tràng lại gắn liền với cái tên Bạch Thổ Danh Sơn. Ngoài việc nghiêm ngặt trong chọn lựa nguyên liệu, các nghệ nhân cũng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe đối với thành phẩm gốm sứ.
• Khi nói đến chất lượng đồ gốm sứ, người ta dựa vào tiêu chuẩn sau: Nhất dáng, nhì xương, tam men, tứ trí. Cùng tìm hiểu về những đặc điểm này nhé.

a. Nhất dáng

• Tùy thuộc vào từng sản phẩm, hình dáng của đồ gốm có nhiều điểm khác biệt. Nhưng chúng chỉ xứng danh với 4 từ Bạch Thổ Danh Sơn khi thể hiện được sự hoàn mỹ về chất liệu cũng như cái hồn của sản phẩm. Nó được đánh giá bởi 2 yêu cầu chính: “Sự cân đối và hài hòa trong tạo hình” – “Nét trang trí độc đáo, tính thẩm mỹ”.

• Đất sét trắng dùng làm đồ gốm thường được vò thật nhuyễn trước khi bắt đầu tạo hình. Người ta cho đất vào bàn xoay, vỗ cho đất dính thật chặt rồi liên tục kéo, nén để đất nhuyễn hoàn toàn. Đó là lúc bắt đầu quá trình đánh cử và ra hương tạo thành phẩm.
• Do quy trình này, các sản phẩm của Bạch Thổ Phường từ xưa đến nay luôn nổi tiếng về sự hoàn hảo. Các đường nét đều đặn, tròn trịa được tạo hình sắc nét đến từng chi tiết. Ta có thể tìm thấy sự đối xứng tuyệt đối qua một trục của sản phẩm cả về thể thức, hình khối lẫn các chi tiết.
• Chỉ cần một lỗi nhỏ trong quá trình tạo hình, nung khiến thành phẩm không hoàn mỹ, nó không còn xứng với tên gọi bạch thổ danh sơn nữa.

b. Nhì xương: Nguyên liệu

• Đất sét trắng là nguyên liệu tuyệt vời nhất để làm đồ gốm sứ. Làng gốm Bát Tràng được 5 dòng họ nổi tiếng lựa chọn làm nơi dụng võ cũng bởi lý do này. Tuy nhiên, đến những năm đầu thế kỷ 18 thì mỏ đất sét của Bát Tràng đã hoàn toàn cạn kiệt.
• Không lựa chọn cách di cư tìm nguồn nguyên liệu mới, người dân Bát Tràng vẫn trụ lại nơi đây. Đồng thời, đi tìm đất sét trắng từ các vùng lân cận. Họ đã tận dụng lợi thế giao thông để khai thác đất sét từ Hồ Lao, Trúc Thôn mang về sử dụng.
• Đất hoàn hảo nhất để làm gốm phải đạt được những điều kiện sau:

– Có độ dẻo cao, khó tan trong nước.

– Đất có các hạt mịn màu trắng xám.

– Độ chịu lửa ở khoảng 1.650 độ C.

• Để đánh giá chất đất, những người lành nghề thường dùng tay gõ nhẹ vào bề mặt đồ gốm để nghe tiếng. Đồ gốm sứ tốt sẽ có âm vang mà rất đanh.

c. Tam men

Men gốm chính là một lớp thủy tinh mỏng, chỉ dày từ 0,15 đến 0,4 mm phủ lên xương gốm sứ. Nó hình thành trong quá trình nung, giúp bề mặt sản phẩm sít đặc, nhẵn và rất bóng đẹp.

Dưới đây là những loại men nổi tiếng, đã được ghi nhận của các sản phẩm Bạch Thổ Danh Sơn.

• Men lam: xuất hiện sớm nhất, vào khoảng thế kỷ 14. Nó thường được dùng để vẽ trang trí lên đồ gốm.
• Men rạn: Đây là một loại men vô cùng đặc biệt. Nó được tạo nên nhờ lợi dụng được độ co giữa lớp men và xương gốm. Từ đó tạo ra những vết rạn có kích thước đa dạng. Loại men gốm này xuất hiện vào những năm giữa thế kỷ 19.
• Men trắng: Chuyên được dùng để phủ lên bề mặt sản phẩm. Nó là lớp men chuyên dùng cho các bộ đồ ăn với độ an toàn cao.
• Men nước dưa: Nhờ các loại đá khác nhau khi trộn men, nghệ nhân Bát Tràng đã tạo ra loại men có màu xanh rêu đặc sắc. Xuất hiện vào thế kỷ 14, nó thường được dùng để trang trí cho các sản phẩm đậm chất nghệ thuật.
• Men nâu: Là loại men xuất hiện khá sớm. Nó thường được dùng để trang trí các hoạt tiết nổi. Hiện nay men nâu đã được người dân Bát Tràng chuyển thành một loại men bóng với tên gọi men da lươn.

Các sản phẩm Bạch thổ danh sơn hầu hết đều được phủ bằng 5 loại men này. Nó cũng cần có sự hài hòa giữa các chi tiết, màu sắc để tạo nên cái hồn của sản phẩm.

d. Tứ trí

Không chỉ đẹp, đồ gốm sứ Bạch thổ danh sơn còn phải thể hiện được trí tuệ của con người. Thông thường, đồ gốm thường được trang trí gợi nhớ đến các tích cổ khác nhau. Cũng có khi, ta tìm thấy trong đó xu hướng nghệ thuật của từng thời kỳ.

5. Gốm Bạch Thổ Danh Sơn: Những nét huy hoàng còn mãi

Rất khó để trở thành một sản phẩm gốm sứ hoàn mỹ xứng với tên gọi Bạch thổ danh sơn của Bát Tràng. Hiện tại, chúng ta ghi nhận những sản phẩm dưới đây còn xứng với danh thơm này.

a. Ấm tích vuốt tay đắp nổi cá chép vượt vũ môn

• Đây là một trong những tuyệt phẩm thủ công của làng nghề Bát Tràng. Không chỉ có nước men đẹp, nó còn sở hữu vẻ đẹp hoàn hảo đến từng chi tiết. Lớp men nước dưa phủ ngoài khiến sản phẩm thêm hoàn thiện.
• Chiếc ấm tích vuốt tay là một sản phẩm tuyệt vời, đủ sức kể một câu chuyện hay trong văn hóa của nước Việt.

b. Lục bình đắp nổi

Lộc Bình Gốm Sứ Bát Tràng đắp nổi hoa văn trên nền men rạn cổ truyền

• Hoa văn thường thấy nhất trên sản phẩm này là đôi rồng cuộn. Sản phẩm được làm thủ công hoàn toàn, rất phù hợp với những không gian đậm chất cổ xưa. Sản phẩm có nhiều màu sắc, tuy nhiên được ưa thích nhất vẫn là loại sử dụng men lam cổ điển.

c. Chóe vuốt tay đắp nổi

• Chóe thường được người xưa sử dụng trong trưng bày hoặc thờ cúng. Sản phẩm của bát Tràng hướng đến một nét tâm linh cổ xưa của dân tộc. Những sản phẩm Bạch Thổ danh sơn thật sự đều được đắp tay hoàn toàn với những đường nét vô cùng tinh xảo, cân đối. Khiến chúng ta chỉ cần nhìn vào đó cũng đủ thấy được cả một câu chuyện trong văn hóa dân gian Việt Nam.

d. Đĩa gốm sứ trang trí

Những chiếc đĩa gốm sứ được vẽ tay hoa văn mô tả tích cá chép chơi trăng là một vật trang trí tuyệt vời. Đặc biệt hơn khi nó thực sự là sản phẩm hoàn mỹ của làng Bát Tràng nổi danh thế giới.

Nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật, nét sáng tạo độc đáo được ứng dụng vào Gốm Sứ Bát Tràng

e. Ông bình vôi 

Nghe kỳ lạ nhưng món đồ này từng có mặt ở khắp mọi nơi. Nó thường được dùng để đựng vôi têm trầu. Tùy thuộc vào điều kiện kinh tế cũng như phong cách, chủ nhân sẽ lựa chọn sản phẩm có phong cách, màu sắc trang trí khác nhau.

Những sản phẩm tuy nhỏ, những lại mang những ý nghĩa vô cùng lớn

Tại Bạch Thổ phường năm xưa, những chiếc bình vôi men lam luôn được ưa thích nhất. Nó phù hợp với nhiều không gian, phong cách trang trí khác nhau.

Ngoài ra còn rất nhiều những sản phẩm Gốm Sứ độc đáo, mà chúng tôi sẽ không thể kể hết trong giới hạn bài viết. Mời các bạn tiếp tục theo dõi những bài viết của chúng tôi để hiểu thêm về những món đồ yêu thích mang đầy tính nghệ thuật này.

(Đoàn Quang)

Gốm Sứ Bát Tràng Mall Sưu tầm

The post Bạch Thổ Danh Sơn: linh hồn Gốm Sứ truyền thống Đại Việt appeared first on Công Ty Cổ Phần Gốm Thiên Việt.